Darganfod Sir Gaerfyrddin
CIPOLWG AR

Sir Gaerfyrddin, hen wlad fy nhadau

Hanes Eich Teulu yn Sir Gaerfyrddin

Mae cael hyd i'r gorffennol a dod â chyfrinachau teuluol i'r golwg yn mynd yn fwyfwy poblogaidd o hyd. Mae cael gwybod pwy ydym ni mewn gwirionedd a beth oedd ein cyndadau yn ei wneud o ddiddordeb mawr i gynifer o bobl. Mae wedi dod yn dipyn o ddiwydiant drwy'r byd i gyd.

Mae'r rhaglen BBC 'Who Do You Think You Are?' wedi ennyn cynnydd mawr mewn gwefannau hel achau - erbyn hyn mae mwy na 4 miliwn o selogion hanes teulu yn y DU. Hwn yw'r trydydd pwnc mwyaf poblogaidd ar-lein.

Mae cyfres BBC Cymru 'Coming Home', sy'n datgelu llinach Gymreig gudd rhai o wynebau enwocaf y byd, wedi dod o hyd i ambell ryfeddod. Mae llawer o bobl enwog sy'n chwilio am eu gwreiddiau Cymreig wedi cyrraedd Sir Gâr, gan ddod o hyd i gysylltiadau teuluol nad oeddent erioed wedi eu dychmygu. Ac mae mwyfwy o bobl o bob rhan o'r byd yn heidio i'n bryniau gwyrddlas a'n traethau euraidd i ddysgu am eu gwreiddiau.

Travel back in time

Mae traddodiad hir o enwogion yn Sir Gâr - Dylan Thomas, Phil Bennett, Barry John, Huw Edwards a Rhod Gilbert ymhlith nifer. Bellach, diolch i'r ffasiwn am hel achau, gellir dweud bod cysylltiad rhwng Sir Gâr a Michael York, Paul Daniels, Pam Ferris a hyd yn oed Susan Sarandon, seren Hollywood a enillodd Oscar, ac mae'r rhestr hon yn tyfu.

Os oes gennych chi ysfa i deithio neu os ydych yn awyddus iawn i ddysgu sut rai oedd eich cyndadau ac o ble roeddent wedi dod gall Cyngor Sir Caerfyrddin helpu i ddod รข hanes eich teulu chi'n fyw. Does dim angen ichi gamu i Tardis a theithio i'r gorffennol fel Dr Who. Diolch i'r datblygiadau diweddaraf mewn technoleg ar-lein, dyw'r broses o deithio drwy amser erioed wedi bod yn haws.

Mae'r Gwasanaeth Hanes Teulu yn defnyddio amrywiaeth o gofnodion hanesyddol gwreiddiol, y mae llawer ohonynt bellach ar gael yn electronig, megis y cyfrifiad, sy'n cael ei gynnal bob 10 mlynedd er 1841. Mae'n rhoi llawer o wybodaeth ac mae'n ffynhonnell hanesyddol hanfodol ar gyfer hanes y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae'n rhoi gwybod ichi lle roedd teulu'n byw, beth oedd maint y teulu, eu gwaith, eu hoedran, ac yng nghyfrifiad 1891, a oeddent yn siarad Cymraeg.

Ffynonellau eraill a ddefnyddir yn aml i gael gwybodaeth yw cofrestri plwyf yr Eglwys Anglicanaidd, sy'n cofnodi bedyddiadau, priodasau a chladdedigaethau. Yn Sir Gaerfyrddin, mae'r cofrestri plwyf yn mynd yn ôl, mewn rhai achosion, i'r unfed ganrif ar bymtheg. Fodd bynnag, mwya'n y byd yr ewch chi'n ôl mewn hanes, mwyaf anodd yw hi ichi eu darllen gan fod llawer ohonynt wedi cael eu hysgrifennu yn Lladin. Mae hyn yn ychwanegu at yr hwyl a'r mwynhad sy'n gysylltiedig ag ymchwilio i hanes eich teulu.

Ffynonellau defnyddiol eraill yw cofnodion profiant ac ewyllysiau, cofrestri etholiadol a'u rhagflaenwyr y cofrestrau pleidleisio, a rhai cofnodion ystadau, megis rhenti. Gall yr holl ffynonellau hyn fod yn amhrisiadwy wrth ddilyn hanes teulu.

Mae Cyngor Sir Caerfyrddin yn cynnig gwasanaeth hanes teulu cynhwysfawr yn Llyfrgell Caerfyrddin a Llyfrgell Llanelli. Oherwydd archifo digidol a thechnoleg mae'n haws cael hyd i wybodaeth erbyn hyn.

Gall ymchwilwyr edrych drwy'r casgliadau niferus o ddogfennau a chael mynediad am ddim i wefannau ancestry.co.uk a findmypast.co.uk.

Mae apwyntiadau un ag un ar gael gyda staff y llyfrgell a'r archifau ddydd Mercher yn Llanelli a dydd Iau yng Nghaerfyrddin i'r rheiny sydd ag anghenion neu chwiliadau mwy penodol o bosib. Mae'r sesiynau hyn sy'n para awr yn ddelfrydol i'r rheiny sydd newydd ddechrau ymchwilio i hanes eu teulu a'r rheiny sy'n fwy profiadol. Yn ystod y sesiynau hyn, cewch eich cyfeirio at y casgliadau a'r gwasanaethau perthnasol sydd gan y Cyngor. Cynigir cymorth i gael hyd i wybodaeth ar wefannau hel achau yn ogystal â gallu gweld casgliadau cysylltiedig eraill megis mapiau, papurau newyddion, casgliadau lleol a chronfeydd data eraill y soniwyd amdanynt eisoes.

I gael rhagor o wybodaeth neu i drefnu apwyntiad un ag un, gofynnir ichi gysylltu â gwasanaeth llyfrgelloedd y Cyngor ymlaen llaw mewn un o ddau safle:

  • Llanelli Library
    Rhif Ffôn: 01554 773538   ebost: /li>
  • Carmarthen Library
    Rhif Ffôn: 01267 224824   ebost: