Darganfod Sir Gaerfyrddin
CIPOLWG AR

Cestyll a Thywysogion

Prosiect Cestyll a Thywysogion
Castell Carreg Cennen

Castell Carreg Cennen

Mae'r adran Marchnata a Thwristiaeth Cyngor Sir Caerfyrddin wedi sicrhai £900,000 i gyflwynio prosiect twristiaeth treftadaeth rhanbarthol Cadw a fydd yn cyfuno ac yn darlunio y ddau hanes sydd yn cydblethu Tywysogion Deheubarth ac Arglwyddi y De Mers mewn un llinell amser unigryw. Mae prosiect Cestyll a Thywysogion wedi ei rhan - ariannu gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop a Chronfa Arian Cyfatebol Targed Llywodraeth Cymru (TMF) gyda dros £500,000 yn mynd i mewn i Sir Gaerfyrddin ei hun a'r gweddill yn cynorthwyo prosiectau yn Abertawe a Sir Benfro. Bydd y Prosiect Twristiaeth Treftadaeth yn rhedeg tan fis Rhagfyr 2014.

Castell Dinefwr

Castell Dinefwr

Yn ogystal â bod o fudd i Castell y Cyngor Sir yng Nghaerfyrddin, lleoliadau allweddol eraill yn ein Sir yw Castell Dinefwr a Chastell Carreg Cennen. Sedd rym Tywysogion Deuheubarth yma yn Sir Gaerfyrddin oedd safle yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn Parc Dinefwr.

Castell Caerfyrddin

Castell Caerfyrddin

Mae'r prosiect Cestyll a Tywysogion yn rhan o Prosiect Twristiaeth Treftadaeth Cadw sydd gwerth £19 miliwn sy'n cael ei ariannu gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru.

Mae prosiect Cestyll a Thywysogion yn rhan o brosiect gwerth £19 miliwn dros cymru gyfan, a fydd yn hyrwyddo Cymru fel cyrchfan ddiwylliannol . Bydd y prosiect hefyd yn helpu i agor treftadaeth eithriadol Cymru i gynulleidfa ehangach drwy ei gwneud yn fwy pleserus i ymwelwyr ac i bobl sy'n byw yng Nghymru.

Ar drywydd hanes...

Castles within the scheme

Castell Abertawe

Castell Abertawe

Mae hanes Castell Abertawe yn cynnwys stori'r rhyfelwr o Gymro o'r canol oesoedd, William ap Rhys, a adwaenid fel Gwilym Grach, y dywedid ei fod wedi cael adfywiad gwyrthiol ar ôl cael ei ddienyddio o fewn golwg y castell ym 1290 am ladd 13 o ddynion. Roedd y castell, a adeiladwyd o bridd a phren yn wreiddiol, yn rheoli croesfan bwysig dros afon Tawe. Roedd mewn man strategol i ymledu grym y Normaniaid.

Carreg Cennen

Carreg Cennen

Mwy na thebyg mai'r Arglwydd Rhys ar ddiwedd y 12fed ganrif oedd yn gyfrifol am adeiladu'r castell cerrig cyntaf ar y safle hwn, ond mae'n debygol mai i John Giffard, sef yr un yr oedd Edward I wedi trosglwyddo'r gaer iddo ym 1283, y mae'r diolch am y castell a welwn ni heddiw. Roedd amddiffynfeydd castell Carreg Cennen yn manteisio i'r eithaf ar yr amgylchedd naturiol, sef bod y castell ar wyneb craig serth.

Castell Dinefwr

Castell Dinefwr

Mae Castell a Pharc Dinefwr, bro hudolus o rym a dylanwad ers 2,000 o flynyddoedd a mwy, yn lle eiconig yn hanes Cymru. Mae dwy gaer yn tystio i bresenoldeb cryf y Rhufeiniaid yma. Dinefwr oedd y man lle'r oedd yr Arglwydd Rhys pwerus yn cynnal ei lys gan ddylanwadu ar y penderfyniadau a wneid yng Nghymru. George a Cecil Rice, gwŷr a chanddynt weledigaeth, ddyluniodd y dirwedd odidog o'r 18fed ganrif a welwch chi heddiw.

Castell Caerfyrddin

Castell Caerfyrddin

Mae adfeilion castell Caerfyrddin uwchlaw afon Tywi. Ar un adeg, hwn oedd un o gestyll mwyaf Cymru ac yma roedd canolfan lywodraethu’r Normaniaid yn ne a gorllewin Cymru yn y canol oesoedd. Fe'i hadeiladwyd yn wreiddiol gan y Normaniaid yn ystod yr 11eg ganrif. Dioddefodd y castell gyfres o ymosodiadau yn ystod y 12fed ganrif a'r 13eg ganrif ac o ganlyniad cafodd ei ailadeiladu'n sylweddol. Y tro diwethaf iddo fod yn gastell gweithredol oedd rhwng 1642 a 1645, ac wedi hynny cafodd rhan ohono ei ddymchwel. Roedd yr adeiladau a oedd yn weddill yn parhau i gael eu defnyddio fel carchar.

Castell Talacharn

Castell Talacharn

Saif y castell ar glogwyn isel ger nant Coran ac uwchlaw aber Taf. Mae'n bosibl mae castell Lacharn yw'r un y cyfeirir ato oddeutu 1116 fel castell Robert Courtemain, ond ym 1189 y ceir y cyfeiriad pendant cyntaf at y castell Normanaidd. Bryd hynny, ar ôl marwolaeth Harri'r II, cafodd y castell ei gipio gan yr Arglwydd Rhys, Tywysog y Deheubarth. Ymosododd y Cymry ar y castell eto ym 1215, pryd y cafodd ei ddinistrio gan Lywelyn Fawr, ac wedi hynny, ym 1257, pryd y cafodd y castell ei gipio unwaith eto a'i losgi.

Castell Benfro

Castell Benfro

Mae hanes hirfaith a diddorol i Gastell Penfro. Oddeutu 1093 oedd hi pan adeiladodd Arnulf de Montgomery y beili mewnol bach a saif ar y pentir. Ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach, gwrthsafodd y castell warchae hir gan y Cymry, er y bu bron i’r rhai a oedd yn amddiffyn y castell farw o newyn. Mae'r gorthwr o ddiwedd y 12fed ganrif yn nodwedd ragorol ac yn beth newydd ym myd pensaernïaeth, gan fod iddo dŵr silindraidd enfawr a chromen garreg anarferol. Mae pob ystafell yn grwn ac mae'r gorthwr bron yn 80 troedfedd o uchder.

Cynllun Partneriaid Cyllido

Mae'r prosiect Cestyll a Thywysogion yn rhan o Brosiect Twristiaeth Treftadaeth CADW, a ariennir yn rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop ar y cyd â Chyngor Sir Caerfyrddin.